De naam 'Rheden' komt van het woord
'Rheton' en dat betekent 'plaats waar riet groeit'.
De naam werd ontleend aan die van het schoutambt Rheden dat toen
meer inwoners had dan Velp. Er werd in die tijd, de 80-jarige
oorlog was net begonnen, veel geplunderd en brand gesticht. De
activiteiten van een schoutambt bestonden voornamelijk uit
rechtspraak. In tijd van oorlog, als de plaatselijke bevolking zich
bedreigd voelde, zocht ze vaak bescherming binnen de muren van de
kastelen. Als verdedigingsfort aan de IJssel is Biljoen in Velp
gebouwd. Dit is in de 16e eeuw gebouwd en eens logeerde hier zelfs
de beroemde Franse 'Zonnekoning' Lodewijk de
veertiende.
Kasteel Middachten in de Steeg
Dit kasteel kan terugzien op een rijke historie. Het is
waarschijnlijk gebouwd in de 14e eeuw. Het leven van de bewoners
van De Steeg is altijd nauw verbonden geweest met
Middachten.
Een door zijn vorm opvallend kasteel is De
Gelderse Toren in Spankeren. Het kasteel is twee
keer herbouwd, in 1535 en in 1868.
De Veluwezoom heeft altijd veel
landgoederen gehad. Dat is de reden waarom veel
van het oorspronkelijke landschap bewaard is gebleven. Ook in
financieel opzicht had de aanwezigheid van een landheer een
gunstige invloed. Hij bekleedde allerlei functies op kerkelijk,
sociaal en cultureel gebied. Het landgoed en kasteel verschaften de
plaatselijke bevolking werk en ze konden er een veilig heenkomen
vinden in tijden van oorlog. Diverse landgoederen zijn niet in hun
oorspronkelijke staat behouden gebleven.
|
|
Landgoed Rhederoord
|
In de 19e eeuw vestigden zich in de gemeente vele
gepensioneerden en renteniers. Vooral in de dorpen
Velp en De Steeg. De verkaveling van buitenplaatsen in de buurt van
Velp en de aanleg van wegen naar de natuurgebieden, de overname van
deze gebieden door 'Natuurmonumenten' en de aanwezigheid
van een stad als Arnhem in de omgeving waren stimulansen voor
mensen om zich in de gemeente Rheden te vestigen. Het inwonertal
steeg van nog geen 5.000 in het jaar 1824 tot 23.000 in 1928. Een
bloeiend pension- en hotelwezen ontstond en winkeliers en
ambachtslieden profiteerden van het stijgend aantal
inwoners.
Laag-Soeren was in de vorige eeuw een bekende
badplaats en kuuroord. Het geneeskrachtige water
kwam uit de vele beken die de Laag-Soerense bossen rijk zijn. Het
huis 'Soeria' stamt uit die tijd en was toen een badhuis,
genaamd 'Bethesda'. Het is na grondige verbouwing omgevormd
tot een modern centrum voor ouderenzorg.
In de tweede helft van de 18e eeuw was er
papierindustrie in Velp en Laag-Soeren. De
hiervoor gebruikte waterradmolens (zeven in Velp) verdwenen op één
na met het uitvinden van de stoomkracht. In Velp is nu nog de
gerestaureerde Van Lennepsmolen te zien (nu een
horecabedrijf).
Rheden is altijd het steenbakkersdorp
geweest. De mensen werkten in de steenfabrieken aan de IJssel. In
de winter wanneer er niet gebakken werd, leed men vaak armoede. In
deze situatie kwam verbetering door de vestiging van industrieën.
In Dieren werd in het begin van de vorige eeuw de
Gazelle-rijwielfabriek gebouwd. Andere industrieën
in die tijd waren: sigarenfabrieken, een jeneverstokerij, een
leerlooierij, een zadelfabriek, een houthandel en een
emailleerfabriek.
|
|
Het wapen van de gemeente is dat van
het oude geslacht Rheede dat in deze omgeving heeft gewoond. De
officiële omschrijving van het wapen luidt: 'Van goud, beladen
met een rechterschuinbalk van keel, gebroken met een barensteel van
drie hangers van lazuur'. In gewoon Nederlands zijn dat de
kleuren geel (voor het veld), rood (voor de schuine balk) en blauw
(voor de barensteel of ook wel hellebaardenbreker). Dezelfde
kleuren komen terug in de gemeentevlag: drie schuine balken van
(rechts-)boven naar (links-)onder: rood, geel en
blauw.
|