Nieuwjaarstoespraak Burgemeester Carol van Eert
Hieronder leest u de nieuwjaarstoespraak 2026 van onze burgemeester, uitgesproken tijdens de jaarlijkse nieuwjaarsbijeenkomst van de gemeente Rheden. In zijn toespraak staat de kracht van onze zeven dorpen centraal en de manier waarop we, juist in onzekere tijden, samen kunnen bouwen aan een weerbare en solidaire samenleving. Aan de hand van woorden van John Lennon roept hij op om elkaar op te zoeken, vooruit te denken en verantwoordelijkheid voor elkaar te blijven nemen, niet alleen wereldwijd, maar vooral dicht bij huis. Het gemeentebestuur wenst iedereen een gezond, veilig en vredig 2026 toe.
Beste mensen,
“Stel je voor er zijn geen landen
Het is niet moeilijk te doen
Niets om voor te doden of te sterven
Ook geen geloof
Stel je voor dat alle mensen
Samenleven in vrede
Je zou kunnen zeggen dat ik een dromer ben
Maar ik ben niet de enige
Ik hoop dat op een dag je bij ons komt
En de wereld zal een eenheid zijn”
In de afgelopen weken is dit nummer van John Lennon weer heel vaak gedraaid en beluisterd. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar als ik daar goed naar luister, krijg ik kippenvel, telkens weer.
Hoe actueel kan een tekst van bijna 55 jaar geleden zijn.
We leven in een roerige tijd. Misschien moet ik zeggen een onzekere tijd. Er zijn veel dingen niet meer hetzelfde als pak hem beet 6-7 jaar geleden. De tijd voor het coronavirus.
Het lijkt wel of het virus behalve een fysieke aanslag was op het lichaam van vele mensen, het ook mentaal iets heeft veranderd bij ons.
Ik constateer een nog sterkere individualisering in de samenleving. Met als gevolg ook grotere tegenstellingen tussen mensen en maatschappelijke groepen. De opkomst van populisme binnen de politiek. Kortom een tijdsgewricht waarin gedeelde waarden en normen meer naar de achtergrond zijn verdwenen en waardoor de individuele beleving sterker, belangrijker én bepalender is geworden. En dat gaat voor veel mensen gepaard met onzekerheid. En in die onzekerheid raken velen hun vertrouwde routines, hun gevestigde patronen en/of hun dagdagelijkse vastigheden kwijt. We komen in een negatieve spiraal terecht, waarbij we tegelijkertijd wereldwijd zien, dat autocratisch leiderschap op steeds meer plekken zijn of haar intrede doet.
In de geschiedenis komen tijden van onzekerheid, ontevredenheid, polarisatie en tegenstellingen met regelmaat terug. We kunnen zo’n periode dan ook herkennen, een plaats geven in de geschiedenis, maar we weten tevens ook welke risico’s en onwenselijke kanten eraan verbonden zijn. Juist in een tijd van economische groei, innovatieve technologieën en een stijgende welvaart, verwachten we eigenlijk iets anders.
Het nieuws dat we horen, lezen of zien maakt ons niet per se vrolijk. We weten ook niet of het allemaal waar is en of we niet beïnvloed worden door algoritmen en manipulatie. Tot zover het minder positief denken.
Nu naar onze eigen gemeente, onze eigen gemeenschappen. De gemeente Rheden bestaat al ruim 452 jaar in de vorm zoals die nu ook kennen. Zeven dorpen met een eigen identiteit, een eigen mentaliteit en een eigen eigengereidheid. Het is voor mij niet toevallig, dat mede naar aanleiding van de focus op onze dorpsgemeenschappen tijdens het 450-jarig feest van onze gemeente, dat er inmiddels 4 dorpen zijn met een eigen vlag. In Laag-Soeren, Spankeren, Dieren en De Steeg hebben volksraadplegingen plaatsgevonden over welke symbolen de identiteit van deze dorpen het beste konden verbeelden. En daar zijn met grote aantallen stemmen, eigen dorpsvlaggen uit voort gekomen. Het beleid van de gemeente Rheden is er al decennia op gericht om juist die eigenheid van onze dorpen te benadrukken en de voorzieningen, de verenigingen en het vrijwilligerswerk daarbij te stimuleren en waar dat kan te ondersteunen.
Het feit dat het dagelijks bestuur van de gemeente Brummen haar voorkeur uitspreekt voor een nader onderzoek naar een mogelijk fusie van haar gemeente met de onze, gaat daarop terug. Sterke lokale gemeenschappen in een landelijke en landschappelijke omgeving. Vanaf hier wil ik de gemeenteraad van Brummen wijsheid en moed toewensen wanneer zij zich de komende twee weken gaan uitspreken over hun toekomst.
Terug naar de Rhedense dorpsgemeenschappen. In die grote buitenwereld, nationaal en internationaal, hebben wij vanuit onze lokale gemeenschap geen stem van betekenis. Maar die hebben we des te meer in onze eigen gemeenschappen zélf. En naar mijn idee worden we daar nóg meer dan ooit op teruggeworpen.
U heeft allemaal in de afgelopen twee maanden een prachtige folder van overheidswege [lees Den Haag] ontvangen. Een folder die ons oproept ‘Vooruit te denken’. In roerige tijden kan er sprake zijn van oorlogsdreiging, langdurige stroomuitval of andere grootschalige crises. Mijn grote bezwaar tegen deze folder is de beperkte focus op de aanschaf van een noodpakket. Je zou er de suggestie uit kunnen lezen dat, als je maar voorbereid bent om jezelf binnen de muren van je eigen woning 72 uur te redden met water, voedsel en een radio, het dan wel goed komt. Nog los van de ergernis dat zo’n pakket behoorlijk in de papieren loopt en men er in het kabinet maar vanuit gaat dat iedereen dat kan bekostigen, gaat het er wat mij betreft uiteindelijk niet om dat mensen zich op hun eigen vierkante meter kunnen redden. Dat is sterk en énkel geredeneerd vanuit een individualistische gedachte.
Als je niet weet wie er in jouw straat, jouw buurt of wijk wonen en leven, gaat zo’n individueel pakket onze samenleving niet redden. Iemand die voor zijn gezondheid afhankelijk is van stroom of medicatie, zal geen 72 uur kunnen overleven. Wij hebben allemaal ook de verantwoordelijkheid om voor elkaar te zorgen in geval van een grootse crisis. En voor de crisisbeheersing zoals we die al sinds jaar en dag kennen [brandweer, ambulances, GGD en politie] hebben we dat goed geregeld. Maar bij langduriger en intensievere crises, zal ook de overheid niet in staat zijn voor iedereen te zorgen. Dat zullen we zelf, als samenleving, moeten oplossen. En niet als zo’n ingrijpende crisis zich voordoet, maar nu. Nu, juist in een periode van relatieve rust en vrijheid.
Voor het gezamenlijk werken aan een weerbare samenleving, hebben we juist in onze gemeente, in onze dorpen, in onze gemeenschappen, de juiste uitgangspunten om daarmee samen aan de slag te gaan. Vanuit ons college hebben we al een start gemaakt om een netwerk op te bouwen met lokale mensen en lokale partijen die hier een natuurlijke rol in kunnen spelen. Maar we moeten ons allemaal beseffen dat een echt weerbare samenleving niet bestaat bij het in alles terugvallen op de overheid. Mijn recente bezoek aan Oekraïne heeft me veel geleerd over hoe sterk mensen zijn als de druk groot is. Hoe veerkrachtig de mens is om te overleven en om creatief sámen met anderen eenvoudige oplossingen te bedenken en sámen uit te voeren. Als je alle kennis, kunde en materialen van een grote groep mensen bij elkaar legt, kunnen we op straat-, buurt-, wijk- en dorpsniveau heel veel voor elkaar boksen.
Mijn oproep voor 2026 is dan ook om, eventueel naast het aanleggen van dat persoonlijke noodpakket, elkaar op te zoeken en na te gaan denken wat er gezamenlijk gedaan kan worden in tijden van crisis en langdurige ontwrichting. Hoe organiseren we in ‘vredestijd’ onze plannen voor slechtere perioden. En natuurlijk zullen we als overheid jullie daarbij ondersteunen en zorg blijven dragen voor degene die dit moeilijker zelf kunnen. Maar kom in beweging, ga in gesprek in je eigen directe omgeving en bereid je voor.
En los van de vraag of we in de komende jaren echt te maken gaan krijgen met een dergelijke crisis of ramp, het gaat ons ook helpen in onze verhoudingen tot elkaar. Open gesprekken, een helpende hand, begrip en respect voor elkaar standpunt, een solidaire samenleving. Daar waar het in de grote buitenwereld allemaal moeizaam gaat, daar kunnen wij lokaal in onze gemeente, in onze gemeenschappen, laten zien waar wij sterk in zijn. En ik maak mij sterk dat dat dan ook echt impact gaat hebben op die grote wereld.
“Stel je voor geen bezitten
Ik vraag me af of jij het kan
Geen lust naar hebzucht of honger
Een gemeenschap van mensen
Stel je voor dat alle mensen
De wereld samen delen
Je zou kunnen zeggen dat ik een dromer ben
Maar ik ben niet de enige
Ik hoop dat op een dag je bij ons komt
En de wereld zal een eenheid zijn”
Ik wens u allen namens het gemeentebestuur van Rheden een gezond, veilig en vredig 2026 toe.
Dank u wel.